در روزهاي پاياني سال
بازار داغ نقاشي ساختمان
سید مهدی میر فخرایی- واپسين روزهاي سال را ميگذرانيم و رفته رفته به آغاز سال نو نزديك ميشويم. اين روزها اغلب مردم ايران همچون سالهاي گذشته و براساس سنت ديرينه خود، درگير خانهتكاني و تميز و مرتب كردن لوازم منزل هستند.
تعويض مبلمان يا فرش، شستوشوي فرش، تميز كردن پنجرهها و نقاشي ساختمان از جمله اقداماتي است كه مردم جهت خانهتكاني به آن دست ميزنند. يكي از پردردسرترين و همچنين پرهزينهترين فعاليتهاي مربوط به خانهتكاني، نقاشي ساختمان است. عدهاي از مردم به علت از بين رفتن دوام رنگ و كثيف شدن ديوار و بعضي ديگر به سبب هماهنگ كردن رنگ ديوارها با دكوراسيون منزل و بالاخره هر بخش از مردم هر كدام با دليلي، به نقاشي ساختمان رو ميآورند. افراد و شركتهاي متعددي نيز هستند كه شغلشان نقاشي ساختمان است و تنوع قيمتها در عرضه خدمات آنها جالب به نظر ميرسد.
نقاشان ساختمان اغلب در ازاي دريافت 700 تا 900تومان براي هر مترمربع كار ميكنند كه اين قيمتها در صورتي كه رنگ را خود نقاش تهيه كند، به ميزان قيمت رنگ افزايش مييابد. همچنين نقاشان ساختمان، براي نقاشي با رنگ پلاستيك، اجرت كمتري از نقاشي با رنگ روغن دريافت ميكنند، زيرا نقاشي با رنگ پلاستيك راحتتر است و نياز به مهارت و دقت كمتري دارد.
بعضي از نقاشان اصرار دارند كه خود رنگ را تهيه كنند و تحت هيچ شرايطي نميپذيرند كه صاحبخانه اقدام به اين كار كند! بهانه آنها نيز اين است كه رنگها را خوب ميشناسند و تخصص بيشتري در انتخاب نوع رنگ دارند.
اما برخي از اين دسته نقاشان با به كار بردن اين ترفند، رنگهاي نامرغوبي را براي نقاشي ساختمان استفاده ميكنند كه شايد صاحبخانه تا مدتي متوجه اين موضوع نشود و پس از گذشت چند ماه و با پوسته پوسته شدن و كم شدن دوام رنگ به نامرغوب بودن رنگ به كار برده شده پي ميبرند.
عدهاي از مردم به جاي نقاشي ساختمان ترجيح ميدهند كه ديوارهاي خانه را كاغذديواري كنند.
كاغذديواري كردن معمولا ارزانتر از نقاشي ساختمان تمام ميشود و مزيتهاي آن نيز اين است كه اولا با سرعت زيادي انجام ميشود. مثلا كاغذديواري كردن يك واحد آپارتماني در كمتر از يك ساعت انجامپذير است. ثانيا تنوع طرحهاي كاغذديواري بسيار زياد است و فرد ميتواند هر طرحي را كه بخواهد از هر جنس و نوعي پيدا كند.نقاشي ساختمان نيز دو مزيت نسبت به كاغذديواري كردن دارد.
يكي اين كه دوام رنگ بيشتر از دوام كاغذديواري است، ديگر اين كه تميز كردن آن راحتتر صورت ميگيرد، البته تميز كردن رنگ روغن، نه رنگ پلاستيك!
بعضي از انواع گرانقيمت و باكيفيت كاغذديواري وجود دارند كه هم دوام زيادي دارند و هم اين كه قابل شستوشو هستند. هر رول كاغذديواري با قيمتي بين 2500 تومان تا 15هزار تومان به فروش ميرسد كه اين قيمت، بسته به طرح و جنس كاغذديواري متغير است.
مشكلات توليدكنندگان گچ استاندارد
اكثر توليدكنندگان داخلي با توجه به مرغوبيت كالاهاي توليدي خود با موانع اداري دست و پاگيري مواجه هستند كه در اين ميان ميتوان به مراحل پيچيده اداري در موسسه استاندارد اشاره كرد كه باعث عدم پيگيري و بيتوجهي توليدكنندگان شده است.
مدير اجرايي و بازاريابي «شركت گچ صدف دامغان» در گفت و گو با دنياي اقتصاد ضمن بيان مطلب فوق گفت: شيوههاي سنتي ساختوساز موجب كم توجهي به توليد گچهاي جديد شده است، به طوري كه در انتخاب نوع گچ مهندسان پروژه دخيل نبوده و فقط مجري پروژه در اين ميان از حق انتخاب برخوردار است.
اميد كوشآبادي در پاسخ به اين پرسش كه چگونه ميتوان گچ مرغوب را از نامرغوب تشخيص داد، گفت: رقابت فشردهاي ميان توليدكنندگان داخلي گچ وجود دارد و همين امر باعث شده كه تنوع گچها با توجه به ظاهر يكسان آنها در يك نگاه خريدار را به خريد گچ ارزان قيمت سوق دهد، بنابراين اگر به قضاوت بنشينيم، خواهيم ديد تشخيص گچ مرغوب از نامرغوب در يك نظر حتي براي توليدكنندگان هم كاري بسيار دشوار خواهد بود چه رسد به خريداراني كه تجربه و شناختي در اين مورد ندارند.
وي اضافه كرد: ميتوان با تبليغات و بازاريابي وسيع در رسانههاي عمومي، اين آگاهي را به خريداران داد كه در شناخت گچ به چه نكاتي توجه كنند تا با تشخيص و رعايت اين نكات بتوانند محصولي با كيفيت و قيمت مناسب خريداري كنند.
وي گفت: در عصر حاضر تبليغات نقش بسيار گستردهاي در تحقيق و جست وجو، شناخت و نهايتا خريد باصرفه دارد كه استفاده از بازارشناسان مجرب و قوي در اين ميان بسيار ضروري خواهد بود.
كوشآبادي در انتها يادآور شد: ركود در انبوهسازي و ساخت و ساز مطمئنا فروش ما را پايين خواهد آورد، اما ارتباط و پيوند با بازارهاي خارجي ميتواند تا حدي اين ركود را جبران كند.
وي متذكر شد: البته قدم اول همان طور كه اشاره شد گذراندن روند اداري زمانبر و دست و پاگير موسسه استاندارد است كه با تعديل و تقليل اين مراحل اداري، ميتوان گامهاي بلندي در بازارهاي داخلي و خارجي برداشت كه در نهايت موجب شكوفايي اقتصاد ملي خواهد شد.
ساختمان و مصرف انرژي
انسان در برابر تغييرات شرايط آب و هوايي، موجود بسيار ضعيف و آسيبپذيري است. همان طور كه حدود تغييرات دما و رطوبت هوا در طبيعت بسيار زياد است، در كشور ما نيز تغييرات دما و رطوبت هوا كه در راحتي و آسايش انسان تاثير كاملا مشخصي دارد قابل توجه است. در زمستانها در نقاط سرد سير كشور شاهد دماهاي زير صفر حتي در حد 30درجه سلسيوس زير صفر هستيم و در نقاط گرمسير كشور هم دماي هوا در گرمترين ماههاي سال به راحتي به 50درجه و حتي بالاتر از آن هم ميرسد. حتي در شهري مثل تهران دماي هوا از زير صفر تا 40درجه نوسان دارد. از نظر رطوبت هوا هم شرايط متفاوتي در كشور ما حكمفرما است. در سواحل درياي خزر و همچنين در سواحل خليجفارس و درياي عمان، هوا در تابستانها بسيار مرطوب است. در حالي كه در نقاط مركزي و كويري يا در نقاط حاشيه كوير، هوا بسيار خشك است. بهرغم اين تغييرات بسيار زياد، شرايطي كه قادر هستيم به راحتي در آن كار كنيم، يا شرايط آسايش در فضاهاي داخلي ساختمان، تركيبي از دما و رطوبت هوا در طيف بسيار محدودي است(دماي 5/21تا 29درجه در تابستانها و 20 تا 7/25درجه در زمستانها و رطوبت نسبي بين 30درصد تا 65درصد)كه به آن اصطلاحا منطقه آسايش ميگويند.
البته وقتي بحث از آسايش به ميان ميآيد يا صحبت از فراهمساختن شرايط محيطي مناسب براي انسان ميشود، منظور نوعي راحت طلبي يا تجملگرايي نيست، بلكه هدف تامين شرايطي است كه افراد ساكن در فضا بتوانند با حداكثر كارايي و توان فكري و جسمي خود فعاليت يا به بهترين نحو استراحت كنند و اين موضوع از نظر بالا بردن سطح كارايي افراد در جامعه اهميت فراواني دارد.
ساختمان يا كالبد فعاليتهاي انسان جداكننده محيط ايجاد شده در داخل ساختمان و فضاي آزاد است، يعني بعد از لباس انسان آنچه او را از محيط خارج يا فضاهاي آزاد جدا ميسازد، جدارهاي خارجي ساختمان است.
جدارهاي خارجي ساختمان يعني بام، كف، ديوارهاي خارجي و پنجرههاي ساختمان نه تنها محيط داخل ساختمان را از فضاهاي آزاد جدا ميسازد، بلكه باعث تعديل تاثير شرايط آب و هوايي مثل تابش آفتاب، دما و رطوبت هوا در شرايط حرارتي فضاهاي داخلي ميشود و اگر اين كالبد كالبدي مناسب باشد ميتواند تا محدوده قابل توجهي از تغييرات شرايط آب و هوايي خارج فضاهاي داخلي ساختمان را به طور طبيعي در حد آسايش انسان كنترل كند. به عبارت ديگر، همان طور كه ما ميتوانيم با استفاده از لباس مناسب محدوده قابلتوجهي از تغييرات آبوهوايي را تحمل كنيم، يك ساختمان مناسب هم ميتواند موجب قابل تحمل شدن يا مناسب شدن فضاهاي داخلي ساختمان يا موجب به حداقل رسيدن مصرف سوخت وسائل گرمكننده يا سردكننده ساختمان شود.
به طور كلي آنچه مقاومسازي كالبد ساختمان در برابر انتقال حرارت را ضروري ميسازد،حاصل پديدههاي طبيعي و بسيار سادهاي است كه در طبيعت اتفاق ميافتد. با گرم شدن هوا فشار آن كم ميشود و بالعكس با سرد شدن هوا، فشار آن افزايش مييابد. از آنجايي كه قانون طبيعت ايجاد تعادل است، هواي سرد يا هواي پرفشار همواره ميلي به حركت به سمت هواي گرم يا كم فشار دارد و اين حركت هوا و رطوبت را نيز از محلي به محل ديگر انتقال ميدهد. در مناطق سردسير و در فصل سرد كه هواي خارج ساختمان به دهها درجه زيرصفر ميرسد، هواي خارج ساختمان هوايي پرفشار و هواي داخل ساختمان كه بايد با استفاده از وسايل گرمكننده در حد آسايش انسان (حدود 21درجه سلسيوس) گرم شود، هوايي كمفشار است.
در چنين شرايطي هواي پرفشار خارج به شدت ميل به حركت به داخل ساختمان و تبادل حرارت با هواي گرم كمفشار داخل ساختمان دارد كه اين تبادل حرارت باعث سرد شدن هواي داخل ساختمان يا بالا رفتن مصرف سوخت وسايل گرمكننده ساختمان به منظور جبران اتلاف حرارت آن ميشود.
در مناطق گرم نيز اين اتفاق رخ ميدهد اما به صورت وارونه. در اين مناطق و در ماههاي گرم سال، هواي سرد و مطبوع داخلي فشاري بيشتر از هواي داغ و كمفشار خارجي داشته و تمايل به تبادل حرارت با اين هوا دارد كه چنين تبادل حرارتي نيز موجب گرم شدن هواي داخل ساختمان يا بالا رفتن مصرف سوخت وسايل خنككننده ميشود.
اما چنانچه جدارهاي خارجي ساختمان در برابر انتقال حرارت مقاوم باشد، مانع از اين تبادل حرارت خواهد شد و در نتيجه مصرف سوخت وسايل سردكننده يا گرمكننده ساختمان را به حداقل ممكن كاهش ميدهد.
مصالح ساختماني معمول و مترادفي كه در احداث ساختمانهاي مرسوم امروزي به كار ميرود، فاقد مقاومت حرارتي لازم در برابر انتقال حرارت يا كاهش تبادل حرارت به ميزان كافي است. به طور مثال ضريب كلي انتقال حرارت يك ديوار آجري معمولي (نماي خارجي آجري و اندود گچ و سفيدكاري در داخل) به ضخامت 22 سانتيمتر حدود 02/2 وات بر متر مربع بر درجه سلسيوس است.
يعني هر متر مربع از اين ديوار به ازاي هر يك درجه اختلاف دماي هوا در دو طرف باعث انتقال حرارت به ميزان 02/2 وات ميشود، اما براساس ضوابط و مقررات ملي ساختماني ايران ضريب انتقال حرارت مجاز براي ديوارهاي خارجي 7/0 وات بر متر مربع بر درجه سلسيوس است.
به عبارت ديگر، ميزان اتلاف حرارت در يك ديوار خارجي آجري به ضخامت 22 سانتيمتر حدود 3برابر انتقال حرارت مجاز است و ميزان مصرف سوخت وسايل كنترلكننده ساختمان را به همين ميزان افزايش ميدهد. البته عايقهاي حرارتي متفاوتي وجود دارد كه هر نوع ويژگي و خصوصيات متفاوتي دارد و براساس استانداردهاي معتبر جهاني براي اجزاي مختلفي از ساختمان مفيد است.
اما در هر صورت، به كارگيري لايههاي عايق حرارتي در اجزاي مختلف ساختمان (ديوارهاي خارجي، بام و كف) به ميزان چشمگيري مانع از اتلاف حرارت ساختمان و در نتيجه موجب كاهش مصرف سوخت وسايل گرمكننده يا خنككننده فضاهاي داخلي ساختمان ميشود و اين كاهش ميزان مصرف سوخت ساختمانها در بعد ملي بسيار قابل توجه است. به لحاظ تفاوت شرايط آب و هوايي نقاط مختلف كه تفاوت در ميزان حرارت، شدت تابش آفتاب و رطوبت هوا را به همراه دارد، در هر يك از مناطق مختلف اقليمي كشور نوعي خاص از عايقهاي حرارتي مفيد خواهد بود.
موقعيت طبيعي و جغرافيايي كشور ما به گونهاي است كه به طور كلي حداقل 4 نوع اقليم يا آب و هوايي كاملا متفاوت در كشور وجود دارد. دو حوزه بزرگ آب – درياي خزر در شمال و خليج فارس و درياي عمان در جنوب – دو رشته كوه مرتفع – رشته كوههاي البرز در سراسر شمال كشور و رشته كوههاي زاگرس كه از شمال غربي به جنوب شرقي امتداد يافته و مناطق مركزي كشور كه بين اين دو رشته كوه محصور شده است، دليل اصلي پيدايش اين پهنههاي متفاوت اقليمي در ايران است.
در مناطق ساحلي شمال و جنوب كشور تابش آفتاب باعث تبخير آب در اين دو حوزه بزرگ آبي ميشود و به لحاظ وجود رشتهكوههاي مرتفع، اين رطوبت در مناطق ديگر توزيع نميشود. در نتيجه، در اين دو منطقه هوا كاملا مرطوب است. اما در شمال كشور كه عرض جغرافيايي حدود 36 تا 38درجه است، شدت تابش آفتاب خيلي زياد نيست و در نتيجه هوا هم خيلي گرم نميشود لذا اين منطقه از نظر دماي هوا معتدل است و به لحاظ اين اعتدال و وجود رطوبت زياد و صعود اين رطوبت از دامنههاي شمالي رشتهكوههاي البرز ميزان بارندگي بسيار زياد است. بنابر اين منطقه از نظر آبوهوايي معتدل مرطوب يا معتدل باراني است. اما در مناطق ساحلي جنوب كشور به لحاظ پايين بودن عرض جغرافيايي ( حدود 25 تا 29درجه) شدت تابش آفتاب خيلي زياد است و در نتيجه هوا خيلي گرم است و اين هواي گرم در تركيب با رطوبت بالا، هوايي بسيار گرم و مرطوب را به وجود ميآورد كه اصطلاحا به آن هواي(شرجي) ميگويند. در مناطق مرتفع و كوهستاني كه بخش وسيعي از اراضي كشور را تشكيل ميدهد و بهطور عمده مناطق شمالي و شمالغربي كشور را در برميگيرد، هوا به طور كلي سرد است. در اين مناطق، بسته به موقعيت جغرافيايي ميزان بارندگي سالانه متغير و در بعضي قسمتها قابل توجه است. اما در مناطق داخلي كشور كه به وسيله رشتهكوههاي البرز و زاگرس محصور شدهاند به لحاظ مرتفع بودن اين دو رشته كوه و عدم امكان نفوذ رطوبت ايجاد شده در سواحل شمالي و جنوبي به اين مناطق، هوا بسيار خشك است و ويژگي عمده اين هواي خشك، سرد بودن هوا در زمستان و گرم بودن آن در تابستان و همچنين نوسان زياد دماي هوا در طول روز است.
البته اين تعريف و تقسيمبندي بسيار كلي است و در مورد موضوعات مختلف و فعاليتهاي گوناگون تقسيمات اقليمي متفاوتي براي كشور پيشنهاد شده است. در تحقيقات حاضر پيشبيني شده است كه با استفاده از آمار آبوهوايي كليه ايستگاههاي سينوپتيك كشور و براساس متغيرهاي آب و هوايي موثر در عملكرد عايقهاي حرارتي (دما و رطوبت هوا و تابش آفتاب) شهرهاي بزرگ كشور و مناطق عمده شهري كه اكثر ساختوسازها در آنها اتفاق ميافتد، از نظر كاربرد انواع مختلف عايقهاي حرارتي تقسيمبندي شود. در اكثر كشورهاي پيشرفته كه بهكارگيري عايق حرارتي در احداث ساختمانهاي مختلف امري بديهي و جاافتاده است، نيز چنين روشهايي براي معرفي نحوه بهكارگيري عايقهاي حرارتي در نقاط مختلف پيشنهاد شده است.