دریچه

                      معماری شهری

         ارزش اجتماعی فضاهای عمومی ـ 1

شهر بارزترین نمود تمایل و نیاز بشر به حیات مدنی و زندگی اجتماعی است، حیاتی که از مجموعه برخوردها و روابط رودرروی مردم با محیط عینی پیرامون، با خود و با دیگران شكل می‎گیرد، حیاتی که سبب می‎شود شهر چون موجودی زنده در گفتگویی چندسویه با ساکنان و بینندگانش قرار گیرد.

 اصولاً شهری زنده است كه تجربه‎ها و انباشت‎های فرهنگی و اجتماعی ساكنانش، در آن موقعیت‎ها و مكان‎هایی برای تجلی بیابند؛ در این موقعیت‎ها و مكان‎هاست كه احساس و ادراك شهری شكل می‎گیرد، ملاقات‎ها صورت می‎پذیرند، واقعه‎ها و حادثه‎ها رخ می‎دهند و شهروند در یك زمان ایفاگر نقش بازیگر و تماشاگر می‎شود. فضاهای عمومی شهرها مهم‎ترین این موقعیت‎ها و مكان‎ها هستند؛ این فضاها بستری فراهم می‎كنند كه روابط اجتماعی و حیات مدنی در آن جریان می‎یابد.

فضاها و عرصه‎های عمومی یکی از عناصر ضروری و اساسی زندگی روزمره شهری و مهم‎ترین بخش شهرها به شمار می‎روند. در چنین عرصه‎هایی انواع فعالیت‎های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جریان می‎یابد و بیشترین تماس، ارتباط و تعامل میان انسان‎ها رخ می‎دهد. این عرصه‎ها تمام بخش‎های بافت شهری را که مردم به آن دسترسی فیزیکی و بصری دارند، دربرمی‎گیرند و با نگاهی به اطراف خود می‎توانیم نمونه‎های زیادی از آنها را نام ببریم: خیابان‎هایی که بر سر راه مدرسه یا کار، از آنها عبور می‎کنیم؛ مکان‎هایی که کودکان در آنها بازی می‎کنند؛ یا جاهایی که در آنها با طبیعت و حیات وحش روبه‎رو می‎شویم؛ پارک‎های محلی که در آنها از ورزش‎کردن لذت می‎بریم، قدم می‎زنیم و موقع ناهار می‎نشینیم و استراحت می‎کنیم؛ یا به زبان ساده هر جای آرامی که در آن برای لحظه‎ای از شلوغی زندگی روزانه دور می‎شویم.

فضاهای عمومی شهرها، از دیرباز بستر كالبدی حیات مدنی و تعاملات اجتماعی شهروندان بوده‎اند، بطوری‎كه رابطه میان فضاهای عمومی و شکل‎های حیات مدنی قدمتی به درازای تاریخ شهر دارد. تجربه‎های تاریخی بیانگر تأثیر فضاهای عمومی در شکل زندگی اجتماعی، توجه و علاقه شهروندان به محیط زندگی و آرامش و آسایش شهروندان است. تاریخ نشان داده است که توجه و دقت به طراحی فضاهای عمومی و مناسب کردن آنها برای جشن و سرور، در کنار رویدادهای اجتماعی روزمره و فعالیت‎های شغلی، در تمام ساکنان شهر حس شهروند بودن را القاء می‎کند و آثار و پیامدهای اجتماعی ـ فرهنگی بسیار مثبتی از خود بر جای می‎گذارد.